Trump emëron Kevin Warsh si kryetar të Rezervës Federale për të pasuar Jerome Powell

2026-01-30 - 13:57

Ndryshe nga Shqipëria, ku anëratët e Këshillit Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë nuk janë zëvendwsuar disa muaj pas mbarimit të mandatit, Presidenti Donald Trump sapo ka emëruar Kevin Warsh për të pasuar Jerome Powell si kryetar të Rezervës Federale, duke i dhënë fund një odiseje të zgjatur që ka shoqëruar një periudhë trazirash të paprecedenta rreth bankës qendrore. Vendimi kulmon një proces që zyrtarisht nisi verën e kaluar, por që kishte filluar shumë më herët, me Trump që nisi një breshëri kritikash ndaj Fed të drejtuar nga Powell, pothuajse që nga momenti kur Powell mori detyrën në vitin 2018. “E njoh Kevinin prej një kohe shumë të gjatë dhe nuk kam asnjë dyshim se ai do të hyjë në histori si një nga kryetarët MË TË MËDHENJ të Fed, ndoshta më i miri,” tha Trump në një postim në Truth Social duke njoftuar përzgjedhjen. Zgjedhja e Warsh, 55 vjeç, ka të ngjarë të mos trazojë tregjet për shkak të përvojës së tij të mëparshme në Fed dhe perceptimit të Wall Street se ai nuk do të bënte gjithmonë atë që kërkon Trump. “Ai ka respektin dhe besueshmërinë e tregjeve financiare,” tha David Bahnsen, drejtor i investimeve i The Bahnsen Group. “Nuk kishte asnjë person që mund ta merrte këtë detyrë dhe të mos ishte duke ulur normat e interesit në afat të shkurtër. Megjithatë, besoj se në afat më të gjatë ai do të jetë një kandidat i besueshëm,” shtoi Bahnsen. Kontratat e së ardhmes të tregut të aksioneve, megjithatë, ishin paksa në territor negativ të premten në mëngjes, ndonëse larg niveleve më të ulëta pasi u bë i qartë emërimi i Warsh. Që nga konfirmimi i Powell në vitin 2018, gjatë mandatit të parë të Trump, presidenti ka ushtruar vazhdimisht presion mbi vendimmarrësit për të ulur normat e interesit në mënyrë agresive. Edhe pas tre uljeve radhazi në pjesën e fundit të vitit 2025, Trump vazhdoi sulmet, duke kërkuar norma më të ulëta dhe duke e akuzuar Powell se ka lejuar që kostoja e rinovimit të selisë së Fed në Uashington të dalë jashtë kontrollit. Nga ana e tij, Warsh verën e kaluar bëri thirrje për një “ndryshim regjimi” në Fed. “Deficiti i besueshmërisë, sipas mendimit tim, qëndron tek drejtuesit aktualë në Fed,” tha ai gjatë intervistës në korrik. Ky qëndrim mund ta vendosë atë në një rol përballës në një institucion ku ndërtimi i konsensusit është thelbësor për zbatimin e politikave. Vendimi i Trump për të nominuar Warsh vjen në një nga momentet më delikate për bankën qendrore amerikane në dekada, me inflacionin ende jo plotësisht të mposhtur, huamarrjen e qeverisë në rritje dhe vetë Fed që po përballet me presion politik jashtëzakonisht të drejtpërdrejtë mbi mënyrën se si e zhvillon politikën monetare. Së fundmi, Departamenti i Drejtësisë i dërgoi Powell-it një thirrje zyrtare (subpoena) lidhur me projektin e ndërtimit. Në një reagim jo të drejtpërdrejtë, Powell akuzoi se ky veprim ishte një “pretekst” për ta shtyrë Fed të ndjekë urdhrat e Trump dhe të lehtësojë më tej politikën monetare. Në këtë kuadër, nominimi vjen në një kohë kur pyetjet mbi pavarësinë e Fed, një shtyllë themelore e besueshmërisë së bankës qendrore, kanë kaluar nga debat akademik në shqetësim konkret. Trump dhe zyrtarë të tjerë të administratës kanë hedhur ide që variojnë nga mbikëqyrje më e fortë e Shtëpisë së Bardhë deri te ndryshime në mënyrën se si banka qendrore vendos normat e interesit, përfshirë detyrimin që kryetari të konsultohet me presidentin për vendimet mbi normat. Nominimi i jep fund një gare konkurruese që në një moment përfshinte 11 kandidatë. Ata varionin nga ish-zyrtarë dhe zyrtarë aktualë të Fed deri te ekonomistë të njohur dhe profesionistë të Wall Street, në një proces intervistash të udhëhequr nga sekretari i Thesarit, Scott Bessent. Në fund, lista u ngushtua në pesë, pastaj në katër, me Trump që javën e kaluar la të kuptohej se kishte arritur në zgjedhjen e tij. Mes finalistëve ishin guvernatori aktual Christopher Waller, shefi i obligacioneve në BlackRock, Rick Rieder, dhe drejtori i Këshillit Kombëtar Ekonomik, Kevin Hassett. “Christopher Waller, Rick Rieder dhe të tjerë u intervistuan për pozicionin në Fed. Të gjithë do të kishin qenë të shkëlqyer dhe kanë një të ardhme të madhe dhe të pakufizuar me ‘TRUMP’. Talent i jashtëzakonshëm në vendin tonë,” tha Trump në një postim të veçantë në Truth Social. Nga ky moment, i nominuari përballet me një rrugë të vështirë. Senatori republikan Thom Tillis nga Karolina e Veriut ka sinjalizuar se do të bllokojë çdo nominim në Fed derisa të përfundojë hetimi i Departamentit të Drejtësisë. “Kevin Warsh është një kandidat i kualifikuar me një kuptim të thellë të politikës monetare. Megjithatë, Departamenti i Drejtësisë vazhdon të ndjekë një hetim penal ndaj kryetarit Jerome Powell bazuar në dëshmi para komitetit, që asnjë person i arsyeshëm nuk mund t’i interpretojë si qëllim kriminal,” shkroi Tillis në rrjetin social X. “Qëndrimi im nuk ka ndryshuar: do të kundërshtoj konfirmimin e çdo kandidati për Rezervën Federale, përfshirë edhe për postin e kryetarit, derisa hetimi i DOJ-së ndaj kryetarit Powell të zgjidhet plotësisht dhe në mënyrë transparente.” Nominimi gjeti mbështetje edhe gjetkë në Kongres. Senatori Tim Scott (republikan nga Karolina e Jugut), që kryeson Komitetin Bankar të Senatit, e vlerësoi Warsh për “njohuritë e thella mbi tregjet dhe politikën monetare, që do të jenë thelbësore në këtë rol”. “Vendimet e Rezervës Federale prekin çdo familje amerikane, nga normat e kredive hipotekore te kursimet për pension. Presidenti Trump ka qenë i qartë se sjellja e llogaridhënies dhe besueshmërisë në Rezervën Federale është një prioritet, dhe nominimi i Kevin Warsh reflekton këtë fokus,” tha Scott. Megjithatë, çështjet janë më shumë sesa thjesht politike. Edhe pse Trump ka këmbëngulur se inflacioni është mposhtur, ai mbetet ende dukshëm larg objektivit prej 2% të Fed. Në të njëjtën kohë, tregu i punës është ngadalësuar, me ekonominë aktualisht në një klimë “pa pushime nga puna, por edhe pa punësime”, gjë që përbën një tjetër sfidë për politikën e Fed. Në çdo rast, tregjet nuk presin shumë veprim nga kryetari i ri: tregtarët po parashikojnë maksimumi dy ulje të tjera të normave këtë vit, përpara se norma bazë e fondeve federale të stabilizohet rreth 3%, nivel që vendimmarrësit kanë sinjalizuar se është norma “neutrale” afatgjatë, që as nuk stimulon dhe as nuk frenon rritjen ekonomike. Pastaj është edhe çështja se çfarë ndodh me Powell. Edhe pse historikisht kryetarët kanë dhënë dorëheqjen nga posti në Fed pasi janë larguar si kryetarë, këtë herë mund të mos ndodhë kështu. Powell ka edhe dy vite të mbetura në mandatin e tij si guvernator dhe mund të zgjedhë ta vazhdojë atë si një pengesë ndaj përpjekjeve të Trump për të komprometuar pavarësinë e Fed. Gjykata e Lartë po shqyrton tashmë lëvizjen e Trump për të shkarkuar guvernatoren Lisa Cook, një çështje që përfundimisht mund të përcaktojë se çfarë pushteti ka një president mbi anëtarët e bordit të Rezervës Federale. / CNBC