Të zhgënjyer nga puna ose kërkimi për punë? Dy filma që kthejnë ankthin në çlirim emocional

2026-03-01 - 14:24

Ndiheni të zhgënjyer nga puna ose kërkimi për punë? Dy filma të fundit mund t’ju ndihmojnë. “No Other Choice” i Park Chan-wook dhe “Send Help” i Sam Raimi imagjinojnë çfarë ndodh kur punonjësit në situata të këqija, qoftë një treg pune në stanjacion apo një ambient toksik, shtyhen deri në kufijtë e tyre, me pasoja vdekjeprurëse. Ata ofrojnë një mënyrë çliruese për të shkarkuar emocionet dhe frustrimin ndaj punës, edhe pse të dhunshëm, mbi ankthin dhe dëshpërimin e punonjësve në frymën e kohës. Pjesërisht komedi e zezë dhe pjesërisht horror, filmat trajtojnë ankthe të përhershme të punës, por janë veçanërisht aktualë sot. Punësimet e dobëta bëjnë që shumë punonjës të ndihen të bllokuar, ndërsa kërkuesit e punës e kanë të vështirë të gjejnë punë. Vitin e kaluar, punëdhënësit në SHBA shtuan vetëm 181 mijë vende pune, nga 1.46 milionë në 2024, viti më i dobët për punësimin që nga 2020 dhe më i dobëti që nga 2003 jashtë një recesioni. Në janar, 1 në 4 të papunë kishin mbi gjashtë muaj që kërkonin punë. Ndërkohë, edhe ata që kanë punë janë të shqetësuar për humbjen e saj për shkak të pasigurisë ekonomike, adoptimit të IA-s dhe pushimeve nga puna. Shkurtimet e njoftuara në janar arritën nivelin më të lartë për fillim viti që nga 2009. Norma e dorëheqjeve vullnetare mbeti rreth 2% gjatë 2025, duke treguar besim të ulët në tregun e punës. Në këtë sfond, filmat ofrojnë “një mënyrë për të ndier kontroll mbi diçka që nuk e kontrollon dot”, thotë Alicia Grandey, profesore e psikologjisë së punës në Penn State. Ata i bëjnë anktet e punës të duken “më të largëta dhe më të kontrollueshme”. Frika nga humbja e punës mund të jetë “paralizuese”, ndërsa fakti që puna është mënyra kryesore për të provuar vlerën personale në SHBA e përforcon turpin dhe ankthin e papunësisë. Skenarët ekstremë janë pjesë e magjisë së filmave. Kur kthehesh në realitet, jeta duket më pak e rëndë. “No Other Choice” ndjek Yoo Man-su, i pushuar nga puna pas një blerjeje kompanie. Kur aplikimet e tij dështojnë dhe familja ndjen presionin financiar, ai nis të vrasë rivalët për të rritur shanset për punë. Filmi pasqyron konkurrencën ekstreme dhe logjikën zero-sum të kërkimit të punës. Në intervistën finale, ai pranon automatizimin dhe shkurtimet: “Si mund të shkosh kundër kohës?” Në fund, ai fiton një punë ku është i vetmi njeri mes makinave, një fitore e zymtë dhe e përkohshme. “Send Help” trajton zemërimin në vendin e punës. Linda Liddle, e anashkaluar për promovim dhe e rrethuar nga kulturë toksike, mbijeton në një ishull me shefin e saj pas një aksidenti avioni. Dinamika e pushtetit përmbyset: ajo siguron ushqim dhe mbijetesë, ndërsa ai dështon të shkruajë “HELP” në rërë. Është “fantazia e çdo personi të keqtrajtuar në punë”. Filmi mbyllet me mesazhin: “Ndihma nuk po vjen, ndaj duhet të shpëtosh veten.” Kthimi në realitet Në jetën reale, rezultatet nuk janë kaq dramatike. Por shumë njerëz ndihen të bllokuar në punë ose sikur aplikimet e tyre zhduken në boshllëk. “Ka ndryshime sizmike që i shtyjnë të gjithë të ndihen të pasigurt në punë”, thotë Grandey. Identifikimi me personazhet u jep njerëzve një ndjesi të përkohshme fuqizimi, që e marrin me vete kur rikthehen në jetën e përditshme. / CNBC, Shqip.al