Stuhi në SHBA: disa të vdekur, anulohen mijëra fluturime dhe mbi një mln njerëz pa energji elektrike

2026-01-26 - 10:41

Më shumë se 1 milion njerëz kanë mbetur pa energji elektrike dhe të paktën 13 persona kanë humbur jetën si pasojë e një stuhie masive dimërore që ka përfshirë Jugun dhe Midwest-in e SHBA-së dhe që tani po avancon drejt Bregut Lindor. Sipas autoriteteve amerikane, mbi 200 milionë banorë ishin nën paralajmërime për mot ekstrem të dielën në mëngjes. Ndërprerjet e energjisë prekën kryesisht shtetet e Jugut, përfshirë Tenesin, Misisipin, Luizianën dhe Kentakin, ku reshjet e dendura të borës janë të rralla. Në disa zona, temperaturat e ndjera zbritën në –20 deri në –30 gradë, ndërsa ajri arktik u shty drejt jugut. Në qytetin Copenhagen të Nju Jorkut u regjistrua një temperaturë rekord prej –49°F, deklaroi guvernatorja Kathy Hochul. Përzierja e rrezikshme e borës së dendur, shiut të ngrirë, akullit dhe të ftohtit ekstrem kërcënon t’i mbajë miliona njerëz të mbyllur në shtëpi për ditë të tëra. Udhëtimet janë ndërprerë rëndë, me mbi 16,000 fluturime të planifikuara të anuluara nga e shtuna deri të hënën, sipas faqes së gjurmimit të fluturimeve FlightAware. Të dielën, rreth 11,000 fluturime u anuluan — numri më i lartë brenda një dite që nga pandemia e COVID-19. Aeroporti Ronald Reagan Washington National në zonën e Uashingtonit anuloi të gjitha fluturimet të dielën, ndërsa aeroporti LaGuardia i Nju Jorkut është rihapur pas mbylljes të dielën pasdite, megjithatë nuk pritet të ketë ngritje apo ulje fluturimesh deri të hënën në mëngjes. Presidenti Donald Trump e përshkroi stuhinë si “historike” të shtunën dhe tha se kishte miratuar shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë federale për disa shtete — përfshirë Karolinën e Jugut, Virxhinian, Tenesin, Xhorxhinë, Karolinën e Veriut, Merilendin, Arkansasin, Kentakin, Luizianën, Misisipin, Indianën dhe Virxhinia Perëndimore. Deri në pasditen e vonë të së shtunës, Departamenti i Sigurisë Kombëtare (DHS) njoftoi se 17 shtete dhe Distrikti i Kolumbisë kishin shpallur emergjencë moti. “I kërkojmë të gjithëve të jenë të mençur – të qëndrojnë në shtëpi nëse është e mundur,” tha sekretarja e DHS-së, Kristi Noem. Të dielën në mëngjes, stuhia filloi të godasë New England-in dhe pjesën më të madhe të tretës lindore të SHBA-së. Shërbimi Kombëtar i Motit (NWS) parashikon deri në 20 inç (rreth 50 cm) borë në New England, ndërsa disa zona, përfshirë Bostonin, mund të shohin edhe më shumë. Sipas Qendrës së Parashikimit të Motit të NOAA-s, më shumë se një duzinë shtetesh kanë regjistruar tashmë mbi 30 cm borë. Bonito Lake në Nju Meksiko pa 31 inç, Crested Butte në Kolorado 23 inç, ndërsa Clintonville në Pensilvani 20 inç. Kushtet e ftohta ekstreme pritet të zgjasin për ditë të tëra. Ekspertët paralajmërojnë se stuhia mund të bëhet veçanërisht e rrezikshme për shkak të temperaturave ngrirëse që pritet ta pasojnë nga afër. Ndërsa bora shndërrohet në shi të ngrirë dhe breshër, rrugët mund të mbulohen me akull dhe linjat e energjisë mund të ngrinë. “Pas kalimit të stuhisë, komunitetet nga Rrafshinat Jugore deri në Verilindje do të përballen me temperatura jashtëzakonisht të ulëta dhe ndjesi ftohjeje shumë të rrezikshme nga era,” tha Shërbimi Kombëtar i Motit (NWS) në përditësimin e tij të hershëm të së dielës. “Kjo do të shkaktojë kushte të rrezikshme të zgjatura për udhëtimet dhe do të ndikojë në infrastrukturë.” Të paktën 13 persona në mbarë vendin kanë humbur jetën në lidhje të mundshme me stuhinë. Dy persona vdiqën në Caddo Parish, Luiziana; një në Austin të Teksasit; një në Emporia të Kansasit; një në Ann Arbor të Miçiganit; dhe tre persona në Tenesi — një në Crockett, një në Haywood dhe një tjetër në Obion. Shkaqet e vdekjes në shumicën e rasteve janë ende nën hetim. Të paktën pesë persona të tjerë u gjetën të vdekur jashtë në qytetin e Nju Jorkut, sipas autoriteteve lokale, teksa temperaturat ranë nën zero — niveli më i ulët i sezonit për zonën — dhe drejtuesit vendorë u bënë thirrje banorëve të qëndronin në shtëpi dhe të merrnin masa mbrojtëse. Qendra ngrohjeje u hapën në të pesë distriktet e qytetit dhe autoritetet lokale kanë vënë në dispozicion qendra rekreative dhe ndërtesa të tjera si strehimore të ngrohura. Zohran Mamdani, që po përballet me ngjarjen e tij të parë madhore të motit si kryebashkiak i Nju Jorkut, njoftoi se shkollat e qytetit do të zhvillojnë mësimin në distancë për një ditë, “për ta mbajtur të gjithë të sigurt nga kushtet e rrezikshme të motit”. “Edhe pse ende nuk i dimë shkaqet e vdekjeve, nuk ka kujtesë më të fortë për rrezikun e të ftohtit ekstrem dhe për sa të pambrojtur janë shumë nga fqinjët tanë, veçanërisht të pastrehët e Nju Jorkut,” tha Mamdani në një konferencë për shtyp të dielën. Ai shtoi në rrjetet sociale se ekipet e tij po “kontrollojnë rrugët, po ofrojnë strehim për të pastrehët e Nju Jorkut dhe po ndihmojnë për t’i futur njerëzit brenda”. Nga Atlanta në Uashington DC e deri në Boston, autoritetet e transportit kaluan pjesën më të madhe të fundjavës para stuhisë duke hedhur kripë në rrugë, trotuare dhe linja transporti, duke u bërë thirrje banorëve të qëndronin në shtëpi të dielën. Transporti publik i Filadelfias, SEPTA, tha në një njoftim se “është e mundur që disa shërbime të pezullohen plotësisht” pasi akulli mund të ndikojë në infrastrukturë, ndërsa MARTA në Atlanta njoftoi se të dielën do të funksiononin vetëm linjat e autobusëve “lifeline”, që ofrojnë shërbim të drejtpërdrejtë drejt spitaleve dhe urgjencave./ Time