Përdorimi i inteligjencës artificiale në punë, cilat vende europiane udhëheqin dhe pse

2026-03-20 - 14:11

Një e treta e njerëzve në BE përdorën në përgjithësi mjete të IA gjeneruese në vitin 2025, dhe më pak se gjysma e tyre i përdorën për qëllime pune, duke e çuar këtë përqindje në 15%. Përdorimi i IA në punë ndryshon ndjeshëm në të gjithë Europën, me modele të qarta rajonale. Inteligjenca artificiale po integrohet gjithnjë e më shumë në jetën e përditshme, nga arsimi te vendi i punës. Megjithatë, ndërsa shumë njerëz përdorin mjete të IA gjeneruese, shumë më pak i aplikojnë ato në mënyrë profesionale. Në vitin 2025, 15% e njerëzve të moshës 16 deri në 74 vjeç përdorën IA për punë, sipas Eurostat. Por kjo shifër e përgjithshme fsheh dallime të theksuara mes vendeve. Në 33 shtete europiane, përdorimi i IA në punë varion nga vetëm 1.3% në Hungari në 35.4% në Norvegji, me Zvicrën afër, në 34.4%. “Pjesa më e lartë e Norvegjisë është plotësisht në përputhje me një sektor publik të fortë dixhital, besim të lartë publik, aftësi të zhvilluara dhe praktika të konsoliduara të punëdhënësve,” tha Prof. Aleksandra Przegalińska nga Universiteti Kozminski. Përdorues të tjerë janë Malta (29.6%), Danimarka (27.2%), Holanda (26.6%), Estonia (25.1%) dhe Finlanda (25.1%). Në anën tjetër të spektrit, më pak se një në dhjetë persona përdor IA në punë në vende si Rumania, Turqia, Serbia dhe Italia. “Pika kyçe është se adoptimi nuk lidhet vetëm me entuziazmin: ai ndjek investimet në aftësi dhe procese pune, si dhe ndërtimin e besimit përmes qeverisjes që e kthen eksperimentimin në praktikë të ligjshme dhe të zakonshme,” tha Przegalińska. Një ndarje e qartë rajonale Të dhënat tregojnë një model të fortë gjeografik. Vendet e Europës Veriore dhe Perëndimore udhëheqin në adoptim, ndërsa Europa Jugore paraqet një tablo të përzier. Europa Lindore dhe Juglindore në përgjithësi mbetet pas. Ndër ekonomitë më të mëdha të BE-së, Franca regjistron përdorimin më të lartë në punë me 18.4%, e ndjekur nga Spanja (17.9%). Gjermania është pak mbi mesataren e BE-së me 15.8%, ndërsa Italia është dukshëm më poshtë me 8%. Disa ekonomi më të vogla, përfshirë Luksemburgun, Qipron, Austrinë, Suedinë dhe Belgjikën, raportojnë gjithashtu nivele relativisht të larta përdorimi, mes 20% dhe 25%. Është e rëndësishme të theksohet se këto shifra i referohen individëve që përdorin IA në punë, jo përqindjes së kompanive që kanë adoptuar teknologjinë. Një hendek mes përdorimit personal dhe profesional Duke parë përdorimin total të IA dhe atë për punë, vërehet një hendek i madh. Përdorimi i përgjithshëm në BE është 32.7%, ndërsa përdorimi për punë është 15.1%. Kjo do të thotë se më pak se gjysma e përdoruesve të IA, rreth 46%, e përdorin atë për punë. Ky hendek ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Në Zvicër, Maltë, Norvegji dhe Holandë, shumica e përdoruesve të IA e përdorin atë edhe në punë. Në të kundërt, vende si Hungaria, Rumania dhe Serbia kanë nivele shumë më të ulëta përdorimi profesional mes përdoruesve të IA. Przegalińska tha se këto dallime lidhen me një kombinim të “kapacitetit” dhe “lejes”. Aftësitë, struktura dhe kultura e punës Kapaciteti përfshin aftësitë dixhitale, përqindjen e vendeve të punës të bazuara në njohuri dhe infrastrukturën dixhitale, si interneti me brez të gjerë dhe shërbimet cloud. Ndërkohë, “leja” formohet nga kultura organizative dhe rregullat. “Aty ku punëdhënësit ofrojnë mjete të miratuara, udhëzime të qarta dhe trajnime, adoptimi është më i shpejtë sepse punonjësit ndihen të sigurt në përdorimin e IA gjeneruese dhe e dinë çfarë lejohet,” tha ajo. Të dhënat e OECD tregojnë se përdorimi individual i IA gjeneruese po rritet me shpejtësi, me një rritje prej 68% midis 2024 dhe 2025 në vendet e BE-së ku ka të dhëna. “Bizneset po përdorin gjithashtu më shumë IA dhe IA gjeneruese është një shtytës kyç i kësaj rritjeje,” tha Nils Adriansson, ekonomist-statisticien në OECD. Ai theksoi se kompanitë e mëdha janë zakonisht adoptuesit e parë dhe kanë më shumë mundësi për të zbatuar teknologji të reja për shkak të gamës së aktiviteteve dhe burimeve që disponojnë. Roli i strukturës ekonomike Struktura e ekonomive kombëtare luan gjithashtu rol. “Dallimet në të dhëna mund të shpjegohen nga përbërja e ndryshme e ekonomive, ku disa vende kanë më shumë sektorë ku IA gjeneruese mund të përdoret më lehtë, si puna me njohuri, media, ICT, kërkimi dhe zhvillimi,” tha Prof. Valerio De Stefano nga Universiteti York në Toronto. Ai shtoi se disa punonjës mund të nënvlerësojnë sa shumë mbështeten tashmë te IA, pasi shumë mjete të përdorura zakonisht janë të bazuara në të. Të dhënat janë mbledhur në vitin 2025, para përhapjes më të fundit të agjentëve të IA në ekonomi, çka sugjeron se nivelet e adoptimit mund të rriten më tej në të ardhmen e afërt. / Euronews