Orar i rregullt gjumi, çelësi për më shumë produktivitet dhe më pak nxitim

2026-03-02 - 09:55

Shumica e njerëzve kanë një orë zgjimi relativisht të qëndrueshme. Më pak prej tyre kanë një orar të përcaktuar për të fjetur, dhe kjo mund të jetë arsyeja pse ndiheni sikur ju mungon koha e lirë gjatë ditës, thotë autorja dhe ekspertja e menaxhimit të kohës, Laura Vanderkam. Logjika është kjo: pa zakone të rregullta gjumi, shumica e njerëzve mund të jenë përgjithësisht produktivë, por e kanë të vështirë të ruajnë përqendrimin gjatë gjithë ditës, çdo ditë. Pa përqendrim të qëndrueshëm, lista e detyrave zgjatet, duke ju shtyrë të nxitoni për t’i përfunduar. Dhe kur nxitoni, bëni gabime. Koha që mendonit se po kursenit përfundon duke u shpenzuar për korrigjime ose për të rikuperuar vonesat. “Problemi është se njerëzit mund të flejnë mjaftueshëm gjatë një jave në total, por në mënyrë shumë të çrregullt,” thotë Vanderkam, autore e tetë librave mbi menaxhimin e kohës. “Një natë qëndroni zgjuar shumë vonë dhe zgjoheni herët. Natën tjetër dikush bie në gjumë në divan, dhe fundjavat janë krejtësisht pa rregull.” Në pranverën e vitit 2021, Vanderkam anketoi mbi 150 pjesëmarrës, të cilët kaluan nëntë javë duke zbatuar nëntë rregulla të parapërcaktuara për produktivitetin, përfshirë respektimin e një orari fiks për të fjetur. “Një nga pjesëmarrësit e studimit tim e quajti vendosjen e një orari gjumi rregullin më pak të pëlqyeshëm, por më me ndikim nga të gjithë,” thotë ajo. Një studim i korrikut 2025, i publikuar në revistën shkencore “Nature”, arriti në përfundime të ngjashme. Studiuesit vëzhguan mbi 79 mijë të rritur që punonin në Japoni dhe zbuluan se oraret e çrregullta të gjumit lidhen me produktivitet më të ulët dhe më shumë shkëputje në punë. Një orar fiks për të fjetur “i jep formë gjithë ditës”, thotë Vanderkam, duke shtuar se kjo ju ndihmon të dini sa orë keni në dispozicion çdo ditë dhe ta planifikoni kohën më me efikasitet. “Ne e dimë që dita ka një fillim, njerëzit janë shumë më të paqartë me idenë se çdo ditë ka edhe një fund, por ka. Dhe gjithçka që do të bëni duhet të futet brenda atij kufiri kohor.” Vanderkam e ka vendosur prej vitesh orën 23:00 si orarin e saj të gjumit dhe thotë se kjo rutinë “më lejon të marr vendime më racionale për atë që realisht mund të përfshihet në ditën time.” Gjumi i çrregullt mund të ndikojë negativisht edhe në ritmin cirkadian, modelin natyror të gjumit dhe zgjimit të trupit, tha në korrik 2022 Rachel Salas, neurologe e specializuar në gjumë dhe profesore në Universitetin Johns Hopkins. Për të gjetur ritmin tuaj, ajo rekomandon të vëzhgoni për disa ditë se në çfarë ore zgjoheni natyrshëm pa alarm dhe, nëse është e nevojshme, të bëni rregullime prej 30 minutash. “Gjumi është një nevojë themelore njerëzore dhe shumë gjëra janë në rrezik nëse nuk flemë mjaftueshëm: funksionet njohëse, kujtesa, tretja,” tha Salas. “Nuk mund të mendoj për asgjë për të cilën gjumi nuk është i rëndësishëm.” Shumica e të rriturve kanë nevojë për rreth shtatë orë gjumë në natë, sipas Mayo Clinic, megjithëse ekspertët theksojnë se çdo person ka nevoja të ndryshme. Pasi të përcaktoni sa orë gjumë ju nevojiten për të qenë mendërisht të kthjellët çdo ditë, përdoreni këtë shifër për të llogaritur mbrapsht orën ideale të fjetjes, këshillon Vanderkam. “Shikoni në çfarë ore duhet të zgjoheni, numëroni mbrapsht orët e gjumit që ju duhen dhe kështu kemi orën e fjetjes,” thotë ajo. / CNBC, Shqip.al