Nafta mbi 116 dollarë, përshkallëzimi i konfliktit me Iranin trondit tregjet globale
2026-03-30 - 09:21
Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm në hapjen e tregjeve finaciare në Azi, ndërsa përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme ka shtuar pasigurinë në tregjet globale. Referenca ndërkombëtare Brent u rrit me mbi 3 për qind, duke kaluar nivelin prej 116 dollarësh për fuçi, pranë niveleve më të larta që nga fillimi i krizës. Rritja e çmimeve të energjisë ka ushtruar presion të menjëhershëm mbi tregjet financiare. Në Azi, një valë e gjerë shitjesh përfshiu bursat kryesore: indeksi japonez Topix ra me 4.7 për qind, ndërsa Kospi i Koresë së Jugut humbi 4.3 për qind. Në Kinë, CSI 300 u ul me 0.9 për qind dhe Hang Seng në Hong Kong ra me 1.7 për qind. Edhe kontratat e së ardhmes për S&P 500 dhe Stoxx Europe 600 shënuan rënie, duke reflektuar një klimë të tensionuar globale. Monedha kineze u dobësua lehtë, ndërsa yield-et e obligacioneve 10-vjeçare mbetën relativisht të qëndrueshme. Përshkallëzimi i konfliktit lidhet drejtpërdrejt me tensionet mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iran. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se dëshiron të “marrë naftën në Iran” dhe nuk përjashtoi mundësinë e kapjes së ishullit Kharg, një nyje kyçe për eksportet iraniane të naftës. Ai krahasoi këtë qasje me politikat amerikane në Venezuelë, duke sugjeruar kontroll afatgjatë mbi industrinë e naftës. Në të njëjtën kohë, Trump u shpreh se është “mjaft i sigurt” për arritjen e një marrëveshjeje me Teheranin, duke theksuar se bisedimet po zhvillohen si drejtpërdrejt, ashtu edhe në mënyrë indirekte. Sipas tij, Irani ka pranuar shumicën e pikave të një plani 15-pikësh të propozuar nga SHBA, ndërsa negociatat vazhdojnë për disa kërkesa shtesë. Megjithatë, ai paralajmëroi se “është e mundur që të mos arrihet marrëveshje”. Si pjesë e tensioneve, SHBA po dërgon mijëra trupa shtesë në Lindjen e Mesme, ndërsa po shqyrton edhe përdorimin e forcave tokësore në Iran. Trump deklaroi se Irani ka lejuar kalimin e disa anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit si shenjë serioziteti në negociata dhe se kishte ofruar gjithashtu dërgesa të naftës. Ndërkohë, zhvillimet ushtarake kanë përshkallëzuar situatën. Një avion amerikan i tipit E-3 Sentry, me vlerë rreth 270 milionë dollarë dhe thelbësor për operacionet ajrore, u dëmtua në një sulm iranian ndaj bazës ajrore Prince Sultan në Arabinë Saudite. Ky incident rrit rrezikun e përfshirjes më të gjerë ushtarake në rajon. Në të njëjtën kohë, kryeministri i Izrael, Benjamin Netanyahu, pritet të zgjerojë operacionet ushtarake në Liban, duke shtuar edhe më shumë tensionet në një rajon tashmë të paqëndrueshëm. Rritja e shpejtë e çmimeve të naftës, mbi 50 për qind brenda një muaji, po ushqen frikën për pasoja të gjera ekonomike, përfshirë rritjen e inflacionit dhe ngadalësimin e ekonomisë globale. Investitorët po reagojnë ndaj rrezikut për ndërprerje të furnizimit, veçanërisht përmes Ngushticës së Hormuzit, një rrugë jetike për tregtinë botërore të energjisë. Me situatën që mbetet e paqëndrueshme dhe negociatat ende të pasigurta, zhvillimet në ditët në vijim pritet të jenë vendimtare për drejtimin e tregjeve dhe stabilitetin global. / FT