Nafta bie nën 100 dollarë, SHBA i paraqet Iranit plan paqeje me 15 pika

2026-03-25 - 13:01

Tregjet globale reaguan pozitivisht ndaj sinjaleve për një ulje të tensioneve në Lindjen e Mesme, pasi Shtetet e Bashkuara i kanë paraqitur Iranit një plan paqeje me 15 pika për t’i dhënë fund konfliktit. Sipas burimeve të njohura me zhvillimet, plani i është përcjellë Teheranit përmes Pakistanit ditët e fundit, por autoritetet iraniane ende nuk kanë dhënë një përgjigje. Dokumenti përfshin kufizime mbi programin bërthamor të Iranit, aktivitetet raketore dhe mbështetjen për milicitë rajonale. Presidenti amerikan, Donald Trump, deklaroi se Irani po “flet me arsye” në negociatat që po vazhdojnë përpara afatit të vendosur për një marrëveshje deri të premten. Paralelisht, SHBA planifikon të dërgojë mijëra trupa shtesë në rajon, përfshirë njësi të Divizionit të 82-të Ajror. Në këtë klimë, çmimi i naftës ra nën 100 dollarë për fuçi, duke u ulur rreth 5% krahasuar me një ditë më parë, ndërsa më herët kishte zbritur deri në 97 dollarë në tregjet aziatike. Edhe çmimet e gazit natyror në Europë ranë me mbi 6%, në rreth 50.5 euro për megavat/orë. Tregjet financiare reaguan me rritje të gjerë. Indeksi europian Stoxx Europe 600 u rrit me 1.5%, ndërsa në Azi, indekset kryesore shënuan fitime të forta, me Topix në Japoni që u rrit me 2.6%. Edhe obligacionet u rritën, duke reflektuar pritshmëritë për një stabilizim të situatës. Megjithatë, zhvillimet në terren tregojnë se konflikti mbetet intensiv. Irani vazhdoi sulmet ndaj objektivave në rajon, duke përdorur dronë ndaj infrastrukturës energjetike në Kuvajt, ndërsa Arabia Saudite raportoi rrëzimin e një droni mbi territorin e saj. Izraeli dhe Irani vijojnë shkëmbimin e sulmeve, ndërsa forcat ajrore izraelite goditën objekte të lidhura me prodhimin e raketave detare në Teheran. Në të njëjtën kohë, Irani ka mohuar zyrtarisht përfshirjen në negociata direkte me SHBA, duke theksuar se nuk do të arrijë marrëveshje me kundërshtarët e tij. Megjithatë, kanale diplomatike indirekte përmes vendeve si Pakistani, Turqia dhe Egjipti duket se janë aktive. Ndërkohë, kriza energjetike po krijon mundësi për prodhuesit alternativë. Kanadaja dhe Norvegjia po përpiqen të rrisin prodhimin dhe eksportet e naftës dhe gazit për të furnizuar Europën dhe Azinë. Zyrtarë kanadezë paralajmërojnë se bota po përballet me një nga ndërprerjet më të mëdha të furnizimeve energjetike në histori. Nga ana tjetër, dëmtimet në infrastrukturën e gazit në Katar pritet të kenë ndikim afatgjatë, duke kufizuar ofertën globale dhe duke ushtruar presion mbi çmimet. Sipas Goldman Sachs, humbjet në prodhimin e gazit janë më të vështira për t’u kompensuar sesa ato të naftës, për shkak të mungesës së kapaciteteve rezervë dhe fleksibilitetit në treg. Në këtë sfond, tregjet po lëvizin mes optimizmit për një zgjidhje diplomatike dhe pasigurisë për një përshkallëzim të mëtejshëm, ndërsa zhvillimet e ditëve në vijim pritet të jenë vendimtare për drejtimin e konfliktit dhe ndikimin e tij në ekonominë globale. / FT