Çmimet e naftës rriten pas sulmeve të para ndaj objekteve prodhuese në Iran

2026-03-18 - 15:51

Çmimet e naftës dhe gazit natyror u rritën ndjeshëm pas raportimeve për sulmet e para ndaj objekteve prodhuese në Iran gjatë luftës, përfshirë edhe fushën më të madhe të gazit natyror në botë. Këto incidente shënojnë një përshkallëzim të madh të konfliktit, i cili deri më tani kishte kursyer në pjesën më të madhe infrastrukturën energjetike të Iranit. Nafta Brent, standardi global, u rrit me 5% në rreth 109 dollarë për fuçi. WTI, standardi amerikan, u rrit me 2.5% në 98 dollarë për fuçi. Çmimet referencë të gazit natyror në Europë, për furnizimet e muajit prill, u rritën me më shumë se 7%. Agjencitë gjysmëzyrtare iraniane të lajmeve Fars dhe Tasnim raportuan se disa objekte kyçe të industrisë së naftës dhe gazit natyror në vend, përfshirë rafineritë, u goditën nga sulme SHBA-Izrael, ndërsa shërbimet e emergjencës po punojnë për të vënë nën kontroll zjarret. Tasnim përmendi South Pars, fushën më të madhe të gazit natyror në botë, dhe Assaluyeh, që përfshin objekte të naftës dhe petrokimisë. South Pars ndahet me Katarin, i cili tashmë ka mbyllur impiantin më të madh në botë të gazit natyror të lëngshëm. Më herët gjatë luftës, Izraeli sulmoi një depo karburanti në Teheran dhe të premten Shtetet e Bashkuara goditën infrastrukturë ushtarake në ishullin Kharg të Iranit, por sulmet e së mërkurës shënojnë goditjet e para ndaj objekteve prodhuese. Sulmet e fundit do të shtojnë frikën për një luftë më të zgjatur. “Tregjet e energjisë po detyrohen të reflektojnë vazhdimisht në çmime një ndërprerje më të gjatë të flukseve të naftës dhe gazit përmes Ngushticës së Hormuzit, pa asnjë shenjë de-eskalimi apo rifillimi të rrjedhës së naftës dhe LNG-së përmes këtij kalimi kyç,” shkroi Warren Patterson, drejtues i strategjisë së mallrave në ING, në një analizë këtë javë. Nafta Brent u mbyll në 103.42 dollarë të martën, niveli më i lartë që nga fillimi i luftës, ndërsa Irani intensifikoi sulmet ndaj infrastrukturës energjetike në Gjirin Persik. Çmimet e naftës janë rritur me rreth 40% që kur SHBA-ja dhe Izraeli sulmuan Iranin më 28 shkurt. Iraku dërgon naftë përmes Turqisë Lëvizjet e çmimeve të naftës treguan se tregtarët nuk u qetësuan shumë nga lajmi se Iraku kishte arritur një marrëveshje për të rifilluar një sasi të vogël eksportesh nafte përmes Turqisë, duke anashkaluar Ngushticën e Hormuzit të bllokuar. Eksportet e naftës nga fushat e Kirkukut në Irak pritet të rifillojnë nga porti turk i Ceyhan-it, pasi Qeveria Rajonale e Kurdistanit, e cila kontrollon një pjesë të veriut të Irakut, ra dakord të lejojë rrjedhën e naftës përmes tubacionit Rajoni i Kurdistanit–Ceyhan. Qeveria federale e Irakut dhe KRG “ranë dakord gjithashtu të ndërmarrin masat e nevojshme të sigurisë për të mbrojtur fushat e naftës dhe për të garantuar vazhdimësinë e eksporteve,” tha KRG në një deklaratë të martën. Eksportet përmes këtij tubacioni do të jenë në nivelin e 250,000 fuçive në ditë, një “pikë uji në oqean”, sipas Neil Wilson, strateg në platformën tregtare Saxo. Megjithatë, rifillimi i këtyre flukseve është ende “një lajm pozitiv në raport me luftën që po zien,” tha ai në një analizë. Për kontekst, Iraku prodhonte rreth 4.5 milionë fuçi naftë në ditë para fillimit të luftës, sipas Administratës së Informacionit për Energjinë në SHBA. Mbyllja pothuajse e plotë e Ngushticës së Hormuzit do të thotë se rreth 20 milionë fuçi naftë dhe produkte nafte, rreth një e pesta e furnizimit global, bllokohen çdo ditë nga tregu ndërkombëtar. Veçmas, një burim sigurie iranian i tha CNN se Teherani është në diskutime me tetë vende jashtë Lindjes së Mesme për të garantuar kalim të sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit për cisternat që transportojnë naftë të tregtuar në juanë kinezë. Nafta zakonisht tregtohet në dollarë, por një përjashtim është nafta ruse, e cila tregtohet në rubla ose juanë. Çmimet e karburantit në SHBA rriten Çmimet e benzinës në Shtetet e Bashkuara arritën nivelin më të lartë në gati dy vjet e gjysmë, duke i dhënë një goditje tjetër amerikanëve që po përpiqen të përballojnë jetesën. Çmimi i një galoni benzine të zakonshme u rrit edhe me 5 cent, mesatarisht në 3.84 dollarë, niveli më i lartë që nga 25 shtatori 2023, sipas Shoqatës Amerikane të Automobilave. Benzina tani kushton mesatarisht 4 dollarë ose më shumë në shtatë shtete dhe ka kaluar 5 dollarë për gallon në Kaliforni, Havai dhe Uashington, sipas AAA. Çmimi mesatar në nivel kombëtar është rritur me 86 cent në vetëm 18 ditë, një rritje prej 29%, një nga rritjet më të shpejta të regjistruara ndonjëherë. Rritja e shpejtë është e krahasueshme, në përqindje, me goditjen e çmimeve të karburantit gjatë uraganit Katrina, kur stuhia goditi Bregun e Gjirit në verën e vitit 2005, duke nxjerrë jashtë funksionit një pjesë të madhe të kapaciteteve të përpunimit të naftës në SHBA. Për tregtarët e naftës, fokusi mbetet te kohëzgjatja e luftës. Gjithashtu të mërkurën, Irani ndërmori sulme të reja ndaj Izraelit, duke premtuar hakmarrje për vrasjen e dy drejtuesve të lartë iranianë këtë javë, përfshirë shefin e sigurisë Ali Larijani. Dy persona u vranë nga copëzat e një rakete në Tel Aviv, sipas policisë, dhe disa zona të qytetit u goditën nga mbetje që ranë nga ajri. / CNN