Konflikti në Iran, çmimet e energjisë elektrike në Europë luhaten në mënyrë ekstreme

2026-03-06 - 11:24

Çmimet rriten pothuajse 20-fish brenda pak orësh, ndërsa energjia diellore zëvendësohet nga gazi natyror, i cili është bërë i pakët për shkak të luftës në Lindjen e Mesme. Çmimet e energjisë elektrike në tregjet europiane po luhaten në mënyrë të jashtëzakonshme gjatë ditës, ndërsa ndërprerjet në furnizimin me gaz të shkaktuara nga lufta me Iranin po përforcojnë paqëndrueshmërinë në rritje të tregjeve të energjisë në Europë, në një kohë kur përdorimi i energjisë së rinovueshme po zgjerohet me shpejtësi. Çmimet me shumicë në tregje si Holanda, Danimarka dhe Gjermania po rriten dhe bien me qindra euro për megavat-orë brenda vetëm disa orësh pasditeje, sipas të dhënave nga Montel Analytics. Kjo ndodh pasi prodhimi i madh i energjisë nga panelet diellore gjatë ditës zëvendësohet nga prodhimi me gaz natyror kur dielli perëndon. Pas kulmit të kërkesës në mbrëmje, çmimet bien sërish. Më 4 mars, çmimet ditore në Danimarkë u rritën nga 26 euro për megavat-orë në orën 14:00 në pothuajse 430 euro në orën 17:45, më pak se katër orë më vonë. Në Holandë, çmimet u rritën nga 24 euro në 450 euro gjatë të njëjtës periudhë, ndërsa luhatje të ngjashme të mëdha u regjistruan edhe në Belgjikë dhe Gjermani. Çmimet me shumicë të energjisë në Europë janë bërë më të paqëndrueshme vitet e fundit për shkak të rritjes së energjisë së rinovueshme, e cila është e ndërprerë nga natyra. Kur ka erë dhe diell, çmimet bien për shkak të prodhimit të lartë; kur kërkesa mbulohet nga karburantet fosile, çmimet rriten. Kjo prirje është përforcuar edhe më shumë këtë javë për shkak të ndërprerjeve në furnizimin me gaz nga Lindja e Mesme, të cilat kanë rritur koston e gazit për centralet elektrike. “Po shohim çmime shumë të ulëta ose edhe negative pasdite, pasi energjia diellore e nxjerr gazin jashtë tregut,” tha Jean-Paul Harreman, drejtor në Montel. “Pastaj në mbrëmje duhet të fillojë prodhimi me gaz, por me ato çmime më të larta për shkak të luftës me Iranin. Kjo krijon këto luhatje masive të çmimeve.” Ai shtoi se hendeku midis çmimeve ka gjasa të zgjerohet ndërsa afrohet pranvera dhe prodhimi nga energjia diellore rritet. Kjo situatë pritet të jetë shumë pozitive për pronarët e asetepve të ruajtjes së energjisë, si bateritë. “Për ata që kanë një aset fleksibël, ky është një lajm i shkëlqyer,” tha ai. Këto luhatje pasqyrojnë transformimin e formës së tregjeve të energjisë në shumë vende europiane për shkak të rritjes shumë të shpejtë të energjisë diellore, e cila ka tejkaluar ndjeshëm zhvillimin e kapaciteteve të ruajtjes së energjisë në bateri. Bashkimi Europian kishte rreth 406 gigavat kapacitet të instaluar të energjisë diellore deri në fund të vitit të kaluar. Në qershor të vitit të kaluar, për herë të parë, energjia diellore u bë burimi më i madh i prodhimit të energjisë elektrike në BE. Në atë muaj, Holanda prodhoi rreth 40 për qind të energjisë së saj nga dielli; ndërsa në Gjermani dhe Danimarkë energjia diellore përbënte më shumë se 20 për qind të prodhimit. Numri i paneleve diellore është tashmë aq i madh në disa tregje saqë centralet me gaz nuk janë të nevojshme gjatë mesditës, kur panelet prodhojnë sasi të mëdha energjie elektrike. Megjithatë, pjesa më e madhe e kësaj energjie nuk mund të ruhet ende. Si rezultat, çmimet bien ndjeshëm dhe shpesh bëhen negative, duke bërë që prodhuesit të paguajnë konsumatorët për të marrë energjinë, në mënyrë që të shmangin ndalimin e kushtueshëm të prodhimit. Kur dielli perëndon, centralet me gaz ose qymyr duhet të hyjnë në punë për të përmbushur kërkesën, shpesh me çmime më të larta se në të kaluarën, sepse ato duhet të gjenerojnë fitim edhe pse operojnë për më pak kohë. Sipas të dhënave nga S&P Global Commodity Insights, në dhjetë tregje europiane, përfshirë Britaninë e Madhe dhe Gjermaninë, çmimet e energjisë u bënë negative një rekord prej 2,821 herë gjatë verës së kaluar, ndërsa numri i orëve me çmime shumë të larta gjithashtu u rrit ndjeshëm. Kjo dinamikë është bërë veçanërisht e fortë këtë javë, sepse çmimi i gazit është rritur ndjeshëm pasi Katari, prodhuesi i dytë më i madh në botë i gazit natyror të lëngshëm (LNG), ndaloi prodhimin pas sulmeve ndaj infrastrukturës së tij dhe pasi Ngushtica e Hormuzit u bë pothuajse e pakalueshme. Kjo situatë ka çuar gjithashtu në rritjen e çmimeve të qymyrit, pasi kompanitë e energjisë në Europë dhe në Azinë verilindore po kërkojnë alternativa ndaj gazit për të siguruar furnizimin me energji elektrike. / FT