Gjiganti në rritje

2026-02-20 - 21:14

Ngjitja e ekonomisë së Indisë. Ajo ka përfituar nga një dozë fati, nga angazhimi për reforma ekonomike dhe nga një shtysë e dhënë nga Donald Trump, shkruan The Economist India rrallëherë ka qenë burim lajmesh optimiste ekonomike. E ashtuquajtura “norma hindu e rritjes” njihet si një ritëm aq i ngadaltë dhe i qëndrueshëm, sa dukej sikur ishte i paracaktuar. Edhe në dekadat e fundit, ndërsa India është bërë ekonomia e madhe me rritjen më të shpejtë në botë dhe po i afrohet statusit të ekonomisë së katërt më të madhe, ajo nuk ka arritur ritmin e “tigrave” aziatikë të shekullit XX. Objektivi i vendosur nga kryeministri Narendra Modi për ta bërë vendin ekonomi të zhvilluar deri në vitin 2047, njëqindvjetori i pavarësisë, është dukur i largët. Vendi më i populluar në botë ka mbetur periferik në ekonominë globale. Por tani po shfaq potencial të jashtëzakonshëm. Kjo edhe më shumë duke pasur parasysh pengesat që përballet. Në gusht, Donald Trump, presidenti amerikan, e veçoi Indinë me tarifa 50%, duke kombinuar një taksë “reciproke” 25% me një tjetër 25% si ndëshkim për blerjen e naftës ruse me zbritje. Investimet e sektorit privat janë të dobëta. Investitorët e huaj kanë shitur aksione në tregun indian, i cili konsiderohet i shtrenjtë. Monedha e Indisë, Rupi, ra në nivel rekord ndaj Dollarit në fund të vitit të kaluar. Megjithatë, një kombinim prej tre faktorësh, fati, politika makroekonomike dhe reformat strukturore, jep arsye për optimizëm si në afat të shkurtër ashtu edhe në atë të gjatë. Deri në tremujorin e tretë 2025, PBB-ja u rrit me 8.2%, shumë mbi pritshmëritë. Qeveria ka rritur parashikimin për vitin fiskal 2026 (që përfundon më 31 mars), nga 6.3–6.8% në 7.4%. Ky është ritmi që i nevojitet Indisë për të arritur objektivin e vitit 2047. Ndërkohë, inflacioni ka rënë në 1.3% (shih grafikun 1). Qeveria e konsideron këtë një situatë ideale ekonomike, ku rritja është e fortë dhe inflacioni mbetet i ulët. Marrim në konsideratë së pari fatin. Në vitin 2025 India pati për të dytin vit radhazi reshje të mira, duke rritur prodhimin bujqësor. Çmimet e ushqimeve, që përbëjnë 46% të indeksit të çmimeve të konsumit, ranë me 2.7% vitin e kaluar, duke ndihmuar në uljen e inflacionit. Kjo rriti të ardhurat reale dhe konsumin. Inflacioni i ulët i dha gjithashtu një shtysë statistikore rritjes reale, pasi deflatori i PBB-së, i bazuar kryesisht në çmimet me shumicë, u rrit vetëm rreth 0.5%. Më pas, politika makroekonomike. Një program konsolidimi fiskal uli deficitin buxhetor nga 9.2% e PBB-së në vitin fiskal 2021 në një objektiv prej 4.4% për vitin fiskal 2026. Pa përfshirë pagesat e interesit, deficiti është rreth 0.9% e PBB-së. Këtë vit qeveria ka zbutur ritmin e shtrëngimit fiskal, duke ulur deficitin me vetëm rreth 0.5% të PBB-së, pas 1% në vitin fiskal 2025. Pas tarifave të Trump, qeveria thjeshtoi dhe uli taksën mbi mallrat dhe shërbimet, me një kosto të vlerësuar prej 480 miliardë rupish në vit. Shpenzimet kapitale për infrastrukturë u përshpejtuan. Qeveria synon të reduktojë raportin borxh/PBB në 50% deri në vitin 2031, nga rreth 56% sot. Banka e Rezervës së Indisë gjithashtu ka ndryshuar qasje. Guvernatori Sanjay Malhotra, në detyrë që nga dhjetori 2024, ka qenë më i gatshëm se paraardhësi për të lejuar dobësimin e monedhës. Me inflacionin nën kontroll, normat e interesit janë ulur me 1.25 pikë përqindjeje gjatë vitit të kaluar dhe pritet të mbeten të ulëta për një periudhë të gjatë. Faktori më i qëndrueshëm është reforma strukturore. Ulja e inflacionit nuk lidhet vetëm me ushqimet. Reformat e mëparshme, si infrastruktura e pagesave digjitale dhe kalimi i bankës qendrore në një regjim targetimi inflacioni në vitin 2016, kanë ulur pritshmëritë për inflacion dhe tani po japin rezultate. Rezervat valutore janë rritur. Pastrimi i sektorit bankar dhe reformat e legjislacionit të falimentimit kanë stabilizuar sistemin financiar. Në afat të gjatë, perspektiva është edhe më pozitive. Ligjet e punës u konsoliduan nga 29 akte të veçanta në katër kode kryesore. Kufiri 74% për investimet e huaja në sigurime u hoq. Energjia bërthamore u hap për sektorin privat. Rregullimi i tregjeve financiare u reformua. Shtetet federale kanë zbatuar reforma gjithashtu. Lejimi i punës së grave pas errësirës do të thotë që fabrikat e tekstilit dhe elektronikës mund të qëndrojnë hapur më gjatë. Një komitet reformash publikon çdo muaj lista reformash të mundshme për shtetet dhe qeverinë qendrore. Pa dashje, Trump u dha reformave një shtysë. Tarifat shuan shpresat që India të tërhiqte prodhues që po zhvendosen nga Kina. India kishte nevojë për një strategji të re rritjeje. Tarifat krijuan gjithashtu hapësirë politike për reforma të konsideruara më parë shumë të vështira. Eksportuesit indianë i kanë përballuar relativisht mirë tarifat: eksportet në dhjetor ishin 1.9% më të larta se një vit më parë, ndërsa në nëntor u rritën me 19.4%. Ka shenja dobësie në prodhimin me intensitet të lartë pune, por dëmi është zbutur nga dobësimi i Rupit dhe diversifikimi, veçanërisht në elektronikë. Apple prodhon tashmë rreth një të pestën e të gjithë iPhone-ve në Indi. Prodhuesit përfitojnë subvencione të lidhura me prodhimin dhe mbështetje shtetërore. Vlera e shtuar në prodhimin e telefonave inteligjentë në Indi u rrit nga rreth 4.5 miliardë dollarë në 2021 në 17.3 miliardë dollarë në 2025. Marrëdhëniet me Kinën janë përmirësuar pas tensioneve të vitit 2020. Eksportet drejt Kinës në dhjetor u rritën gati 70%. India ka lehtësuar regjimin e vizave për punëtorët kinezë dhe po shqyrton lejimin e investimeve kineze. Qeveria ka filluar të zbusë proteksionizmin. Tarifa mesatare efektive ka rënë nga rreth 18% në 2021 në 16% sot. India nuk po përqafon tregtinë e lirë plotësisht, por po kërkon tregje të reja për eksport përmes marrëveshjeve tregtare. Janë nënshkruar marrëveshje me Britaninë, Omanin dhe Zelandën e Re. Një marrëveshje me BE-në pritet të shpallet. India dhe Kanadaja po punojnë drejt një marrëveshjeje tregtare. Testi acid Ndërkohë, kontrollet e cilësisë për importet janë reduktuar. Deri në fillim të vitit 2024 ishin 765. Që nga mesi i vitit 2025, qeveria ka nisur t’i ulë, kryesisht për mallrat ndërmjetëse. Kjo synon të rrisë konkurrueshmërinë industriale. Testi i ardhshëm për Indinë është të bindë investitorët se reformat do të vazhdojnë. Investimet e korporatave mbeten të dobëta dhe investimet neto të huaja janë negative. Fati mund të vazhdojë, por India duket se ka vendosur se rreziku i transformimit është më i vogël se rreziku i mbetjes pas.