Gjigantët e ushqimit më në fund po fillonin të ulnin çmimet, pastaj shpërtheu lufta

2026-03-30 - 12:21

Spektri i një vale të re inflacioni i vendos kompanitë e mallrave të konsumit përballë vendimeve të vështira Prodhuesit e produkteve ushqimore po përgatiten për një valë të dytë inflacioni brenda më pak se pesë vitesh. Por këtë herë, kalimi i kostove te konsumatorët përmes rritjes së çmimeve nuk do të jetë aq i lehtë. Kontrolli i Iranit mbi Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë, ka sjellë rritje të forta të kostove të energjisë dhe plastikës që përdoret për paketim. Kufizimi i kalimit në këtë rrugë ujore, pjesë kyçe e kundërpërgjigjes së Iranit ndaj bombardimeve njëmujore nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izrael, ka rritur gjithashtu çmimin e plehrave kimike me më shumë se 40 për qind. Në javët para luftës, kompani të mallrave të konsumit si PepsiCo dhe Kraft Heinz kishin njoftuar plane për ulje çmimesh, në përpjekje për të rigjallëruar shitjet që kishin mbetur në vend ose kishin rënë, ndërsa konsumatorët po shkurtonin shpenzimet. Por situata aktuale ngjan me vitin 2022, kur pasojat e pandemisë dhe pushtimi i Ukrainës nga Rusia shkaktuan rritje të fortë të çmimeve të energjisë dhe mallrave, duke detyruar kompanitë dhe shitësit të rrisin agresivisht çmimet. Analistët thonë se është ende herët për të përcaktuar nëse presionet e reja inflacioniste do të arrijnë nivelet e disa viteve më parë, por bien dakord se konsumatorët në Perëndim do të jenë më pak të gatshëm të përballojnë çmime më të larta ushqimore. Muajin e kaluar, PepsiCo njoftoi se do të ulte çmimet deri në 15 për qind për disa produkteq, ndërsa drejtori ekzekutiv Ramon Laguarta theksoi se buxhetet e konsumatorëve me të ardhura të ulëta dhe të mesme janë në vështirësi. Në Kraft Heinz, ku vëllimet e shitjeve kanë rënë për pesë vite radhazi, drejtori Steve Cahillane gjithashtu prezantoi plane për ulje çmimesh, duke pranuar se ato ishin bërë “të pafavorshme” për konsumatorët. Nik Modi, analist në RBC Capital Markets, tha se kompanitë do ta kenë “shumë më të vështirë” të rrisin çmimet në vitin 2026, pasi i kanë rritur ndjeshëm gjatë ciklit të fundit inflacionist. “Shumë kompani po e kuptojnë se ndoshta e tepruan pak me rritjet,” u shpreh ai. Aksionet e kompanive të mallrave bazë në SHBA kanë performuar më dobët se indeksi S&P 500 që prej fillimit të ofensivës së SHBA-së dhe Izraelit. Analistët e TD Cowen ulën parashikimet e fitimeve për disa kompani ushqimore, duke paralajmëruar se kostot më të larta dhe fuqia e dobët për rritje çmimesh mund të rrezikojnë dividentët. Që nga fillimi i konfliktit, çmimi i naftës është rritur nga 72 në 116 dollarë për fuçi, duke rritur kostot e transportit, prodhimit dhe paketimit, si dhe duke ulur të ardhurat e disponueshme të konsumatorëve. Sipas analistit të Barclays, Warren Ackerman, “goditjet inflacioniste të nxitura nga energjia janë veçanërisht të dëmshme” për besimin e konsumatorëve, i cili ka rënë në të dy anët e Atlantikut. Transporti përbën zakonisht 7-8 për qind të kostove për kompanitë ushqimore. Në SHBA, çmimi i naftës dizel ka kaluar 5 dollarë për gallon, mbi 40 për qind më shumë që nga fundi i shkurtit, ndërsa kompanitë e transportit kanë rritur tarifat shtesë të karburantit në nivele të ngjashme. Çmimi i polietilenit, një material plastik i përdorur për qese dhe shishe, është rritur me më shumë se 50 për qind që nga fundi i shkurtit, për shkak të kufizimeve në furnizimin me kimikate. Colgate-Palmolive njoftoi se po shqyrton rritjen e çmimeve ose uljen e kostove për të përballuar presionin, ndërsa Clorox paralajmëroi se rritja e vazhdueshme e kostove të energjisë do të ndikojë në rezultatet financiare dhe se kompania është gati të ndërmarrë masa, përfshirë ndryshime çmimesh dhe paketimi. Andy Searle nga AlixPartners tha se rritja e kostove është një sfidë e madhe për kompanitë, të cilat kanë tentuar të rrisin shitjet përmes promocioneve. “Kjo situatë e ka prishur atë ekuacion,” tha ai, duke shtuar se rritjet e mundshme të çmimeve do ta bëjnë të vështirë rikthimin e rritjes së volumit të shitjeve këtë vit dhe ndoshta edhe vitin e ardhshëm. Matt Suggett nga Simon-Kucher theksoi se efektet e dyta të inflacionit do të shfaqen me vonesë, pasi shumica e shitësve kërkojnë të paktën 90 ditë përpara se furnitorët të mund të kërkojnë rritje çmimesh. Sipas tij, fillimisht pritet të rriten çmimet e produkteve të freskëta, më pas pijet, që kanë kosto të larta transporti, dhe ushqimet e ftohta që kërkojnë shumë energji. Prodhuesit më të ngarkuar me borxhe do të detyrohen të rrisin çmimet sa më shpejt të jetë e mundur. Siç thekson analisti i Barclays, Andrew Lazar, drejtuesit mund të zgjedhin të “mbijetojnë sot” duke ruajtur marzhet e fitimit, edhe nëse kjo vonon rikuperimin e shitjeve. / FT