Gjashtë ekonomitë më të mëdha të BE-së kërkojnë një mbikëqyrës për tregun e përbashkët

2026-03-12 - 14:14

Propozimi i vendeve të ashtuquajtura “E6”, mes tyre Gjermania dhe Franca, synon të ringjallë planet për unifikimin e tregjeve të kapitalit në bllok Gjashtë ekonomitë më të mëdha të Bashkimit Europian po kërkojnë që bursat e mëdha dhe institucionet e tjera kritike financiare të mbikëqyren në nivel europian dhe jo më në nivel kombëtar, në përpjekje për të ringjallur propozimet e kahershme për unifikimin e tregjeve të kapitalit në bllok. Nisma, e udhëhequr nga Berlini dhe Parisi, është pjesë e përpjekjeve për të rritur konkurrueshmërinë e BE-së në një kohë kur kontinenti po përballet me rritje të ulët ekonomike, konkurrencë të fortë nga eksportet kineze, tarifat tregtare të SHBA-së dhe rrezikun e një krize të dytë energjetike. Ajo shënon gjithashtu një ndryshim të rëndësishëm të qëndrimit të Gjermanisë, e cila për një kohë të gjatë kishte kundërshtuar idenë e mbikëqyrjes së centralizuar. Liderët e BE-së pritet të diskutojnë konkurrueshmërinë e dobët të bllokut në një samit javën e ardhshme. Përpara tij, Komisioni Europian pritet të paraqesë një plan veprimi me objektiva dhe afate të qarta. Sipas zyrtarëve, kontributi i ministrave të financave të gjashtë ekonomive më të mëdha, të quajtura “E6”, synon të shërbejë si bazë për këtë plan. “Tregje kapitali më të thella dhe më të integruara do të forconin potencialin e rritjes së Europës, do të përmirësonin sovranitetin ekonomik dhe do të krijonin një bazë më të fortë për financimin e prioriteteve të përbashkëta,” shkruajnë ministrat e financave të Gjermanisë, Francës, Italisë, Spanjës, Holandës dhe Polonisë në një letër të përbashkët drejtuar Komisionit Europian. Në letër, ministrat përmendin edhe masa të tjera përtej mbikëqyrjes, përfshirë një plan për të thjeshtuar kërkesat për listimin e kompanive në bursë. Gjashtë vendet ende nuk bien dakord për shumë çështje, si emetimi i borxhit të përbashkët apo krijimi i një mekanizmi të përbashkët mbështetës për depozitat bankare. Megjithatë, ato besojnë se duke gjetur fillimisht një bazë të përbashkët mes tyre do të jetë më e lehtë të arrihet masa kritike e vendeve të nevojshme për të miratuar legjislacionin europian për unifikimin e tregjeve të kapitalit. Propozimet për përmirësimin e integrimit të tregjeve të kapitalit në BE u përfshinë edhe në raportin e vitit 2024 për konkurrueshmërinë të Mario Draghi, por deri tani nuk kanë arritur të sigurojnë konsensus mes 27 shteteve anëtare. Në qendër të planit të Brukselit është një propozim për të transferuar mbikëqyrjen e bursave të mëdha ndërkufitare, institucioneve të kliringut, depozituesve të letrave me vlerë dhe platformave të kriptovalutave te Autoriteti Europian i Letrave me Vlerë dhe Tregjeve (Esma), me seli në Paris. Kjo është pjesë e projektit të ashtuquajtur “bashkimi i kursimeve dhe investimeve”, një politikë që synon të mobilizojë triliona euro kursime drejt investimeve produktive. Arsyetimi i Brukselit është se një mbikëqyrje e centralizuar do të siguronte zbatimin e njëtrajtshëm të rregullave të BE-së dhe do të nxiste konsolidimin në një treg aktualisht shumë të fragmentuar. Vendet e E6 shkruajnë se “mbështesin përmirësimin e konvergjencës dhe efikasitetit të mbikëqyrjes së tregjeve të kapitalit në të gjithë BE-në, duke lëvizur drejt mbikëqyrjes së centralizuar” për institucionet e rëndësishme ndërkufitare, “duke shmangur njëkohësisht mbivendosje të panevojshme ose kosto shtesë”. Ato kërkojnë që një marrëveshje mes shteteve anëtare të arrihet “deri në verën e vitit 2026”. Ky do të ishte një afat ambicioz, duke qenë se ideja është shumë e diskutueshme për vendet më të vogla dhe për ato ku sektori financiar ka një rol të madh në ekonomi, si Luksemburgu dhe Irlanda, të cilat druhen se heqja dorë nga mbikëqyrja kombëtare mund të dëmtojë interesat e tyre. Për të kaluar propozimin, nevojitet mbështetja e një shumice të kualifikuar vendesh, të paktën 15 shtete që përfaqësojnë 65 për qind të popullsisë së BE-së. “Shndërrimi i Esma në një mbikëqyrës të centralizuar nuk do t’i arrinte këto objektiva,” deklaroi të martën Gilles Roth, ministri i financave i Luksemburgut, gjatë një takimi të ministrave të financave të BE-së ku u diskutua çështja. Irlanda, e cila do të marrë presidencën e radhës së Këshillit të BE-së në korrik dhe do të duhet të ndërmjetësojë një kompromis mbi propozimin, mban një qëndrim më të nuancuar, por gjithashtu kundërshton që Esma të ketë mbikëqyrje të plotë. “Unë besoj se mbikëqyrja e drejtpërdrejtë duhet të mbetet te autoritetet kombëtare të tregjeve financiare, por kjo mund të ndodhë paralelisht me një rol më të fortë koordinues dhe detyrues për Esma,” tha Simon Harris, ministri irlandez i financave dhe zëvendëskryeministër, duke shtuar: “Sipas mendimit tim, mbikëqyrja e centralizuar nuk është e nevojshme.” / FT