Forcimi i rezervave fiskale dhe adresim i plakjes së popullsisë

2026-02-24 - 13:34

Rritja e fortë dhe rezistente ekonomike e Kroacisë ka nxitur konvergjencën e saj drejt niveleve mesatare të të ardhurave dhe standardeve të jetesës në OECD. Progresi i mëtejshëm ekonomik mund të arrihet duke garantuar qëndrueshmëri fiskale afatgjatë, duke u përgatitur për plakjen e popullsisë përmes reformave në pensione, tregun e punës dhe sektorin shëndetësor, si dhe duke adresuar sfidat e strehimit, sipas një raporti të ri të OECD-së. Anketa më e fundit Ekonomike e OECD-së për Kroacinë parashikon rritje të fortë të PBB-së me 2.7% këtë vit dhe 2.4% në vitin 2027, pas 3.2% në vitin 2025, ndërsa kërkesa e brendshme moderon ritmin. Inflacioni total parashikohet të bjerë në mesatarisht 3.3% në vitin 2026 dhe 2.5% në vitin 2027. “Politika fiskale e kujdesshme do të ndihmojë në ngadalësimin e inflacionit dhe rindërtimin e rezervave fiskale. Kjo mund të arrihet përmes masave si heqja graduale e mbështetjes së përgjithshme për koston e jetesës dhe, në mënyrë më të gjerë, përmes përmirësimit të eficiencës së shpenzimeve publike”, tha Sekretari i Përgjithshëm i OECD-së, Mathias Cormann, gjatë prezantimit të raportit në Zagreb së bashku me Kryeministrin e Kroacisë, Andrej Plenković. “Adresimi i ndikimeve ekonomike dhe fiskale të plakjes së popullsisë kërkon reforma për zgjatjen e jetës aktive në punë, përmes uljes së stimujve për pension të parakohshëm, rritjes së moshës së pensionit dhe fokusimit te masat për përmirësimin e rezultateve shëndetësore për popullsinë që plaket.” Nevojitet një politikë fiskale më shtrënguese për të ndihmuar në uljen e inflacionit, rindërtimin e rezervave fiskale dhe përgatitjen për presionet e shpenzimeve në periudhën afatmesme dhe afatgjatë. Reformat për zgjerimin e bazës tatimore, targetimin më të mirë të përfitimeve sociale dhe rritjen e eficiencës së sektorit publik, përfshirë ndërtimin e kapaciteteve për rishikime të rregullta dhe të plota të shpenzimeve, mund të ndihmojnë në garantimin e qëndrueshmërisë fiskale. Privatizimi i ndërmarrjeve shtetërore duhet të vazhdojë, ndërsa përmirësimet në qeverisje mund të rrisin performancën dhe cilësinë e shërbimeve të tyre. Popullsia e Kroacisë po zvogëlohet dhe po plaket me ritme të shpejta, me ndikime negative në rritjen potenciale dhe në shpenzimet publike. Kufizimi i mundësive për pension të parakohshëm dhe rritja e moshës së pensionit do të zgjasnin jetën aktive në punë dhe do të përmirësonin në mënyrë të qëndrueshme mjaftueshmërinë e pensioneve. Përmirësimi i rezultateve shëndetësore, përmes forcimit të parandalimit dhe ofrimit të kujdesit parësor dhe spitalor me cilësi të lartë, është gjithashtu i rëndësishëm për zgjatjen e jetës aktive në punë. Rritja e pjesëmarrjes në tregun e punës është e nevojshme për të kompensuar rënien e fuqisë punëtore. Forcimi i mësimit të bazuar në punë do të ndihmonte që të diplomuarit në arsimin profesional të përputhin aftësitë me nevojat e tregut të punës. Për personat me aftësi të kufizuara, ndërhyrja e hershme dhe zgjerimi i aksesit në rehabilitim profesional do të përmirësonin punësimin. Aksesi në arsim dhe kujdes të hershëm cilësor dhe të përballueshëm do të mbështeste punësimin e grave me fëmijë të vegjël. Një numër i lartë vendesh të lira pune dhe qiratë afatshkurtra për pushime kufizojnë ofertën e banesave për qëllime rezidenciale dhe ulin përballueshmërinë. Reforma të mëtejshme tatimore, si kalimi nga tatimi periodik mbi pronën i bazuar në sipërfaqe drejt atij të bazuar në vlerë, do të reduktonin shtrembërimet dhe do të përmirësonin drejtësinë. Zhvillimi i tregut privat të qirave përmes rregullave më të balancuara mes qiramarrësve dhe pronarëve mund të nxisë mobilitetin rezidencial dhe atë të punës. Përmirësimi i politikave të përdorimit të tokës dhe procedurave administrative mund të ndihmojë gjithashtu në përafrimin e ofertës së banesave me kërkesën. Paketa gjithëpërfshirëse politikash nevojiten për kalimin drejt një ekonomie me emetime neto zero. Zhvillimi i energjisë së rinovueshme diellore dhe të erës mund të nxitet duke përshpejtuar procedurat e lejeve dhe duke vazhduar investimet në kapacitetin e rrjetit. Për të nxitur rinovimin e banesave, një kombinim masash, si heqja graduale e subvencioneve për karburantet fosile në sektorin rezidencial dhe targetimi i ndihmës financiare për familjet më në nevojë, do të luante një rol qendror.