El Niño mund të rikthehet këtë vit dhe ta bëjë planetin edhe më të nxehtë

2026-03-04 - 15:24

Sipas Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike të SHBA-së (NOAA), ekziston një probabilitet prej 50–60 për qind që El Niño të zhvillohet gjatë periudhës korrik–shtator dhe më tej, ndërsa kalimi nga La Niña në një fazë neutrale të ENSO-s pritet në periudhën shkurt–prill me një probabilitet prej 60 për qind. Megjithatë, NOAA paralajmëron se pasiguria e modeleve mbetet “e konsiderueshme”, pasi parashikimet e bëra kaq herët gjatë vitit priren të kenë një nivel më të ulët saktësie. Çfarë janë El Niño dhe La Niña? El Niño dhe La Niña janë dy fenomene klimatike të kundërta në Oqeanin Paqësor që ndikojnë modelet e motit në mbarë globin. Në Paqësor, erërat zakonisht fryjnë nga lindja drejt perëndimit, duke shtyrë ujërat e ngrohta sipërfaqësore drejt pjesës perëndimore të oqeanit. El Niño, që në spanjisht do të thotë “djali”, ndodh kur këto erëra dobësohen ose përmbysen, duke bërë që ujërat në Paqësorin lindor të bëhen më të ngrohta se normalisht. Gjatë periudhave të La Niña-s (“vajza”), erërat tregtare nga lindja në perëndim forcohen, duke shtyrë ujërat e ngrohta edhe më tej drejt brigjeve të Australisë dhe Azisë Juglindore. Si pasojë, ujërat e ftohta nga thellësitë e oqeanit ngrihen drejt sipërfaqes, duke ulur temperaturën mesatare të sipërfaqes së detit, veçanërisht në rajonin amerikan. El Niño shfaqet në mënyrë të parregullt, zakonisht çdo dy deri në shtatë vjet, dhe në përgjithësi zgjat rreth një vit, megjithëse mund të zgjasë edhe më gjatë. Shpesh pasohet nga një periudhë La Niña. Çfarë ndikimi ka El Niño në mot? “El Niño priret të reduktojë reshjet në shumicën e rajoneve tropikale tokësore,” thotë Kieran Hunt, shkencëtar i klimës në Qendrën Kombëtare për Shkencat Atmosferike në Mbretërinë e Bashkuar. “Kjo do të thotë se, në kushte të tjera të pandryshuara, monsunet në Azi, Afrikë dhe Amerikën e Jugut priren të jenë më të thata se zakonisht. Ai lidhet gjithashtu me rritje të reshjeve dhe përmbytje të herëpashershme në jug të SHBA-së, në Peru, Argjentinë, Europën jugore, Kenia dhe Ugandë.” El Niño mund të intensifikojë gjithashtu valët e të nxehtit në zonat tropikale, çka është arsyeja pse vitet me El Niño shpesh renditen ndër më të nxehtat e regjistruara. Disa meteorologë vlerësojnë se një episod tipik i El Niño-s shkakton një rritje të përkohshme prej 0.1–0.2°C të temperaturës mesatare globale. Megjithatë, kjo rritje është më e vogël krahasuar me ndikimin e ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor, të cilat e kanë rritur temperaturën mesatare të sipërfaqes globale me rreth 1.3–1.5°C krahasuar me periudhën paraindustriale. Ripërcaktimi i El Niño-s Për 75 vjet, meteorologët kanë përcaktuar episodet e El Niño-s dhe La Niña-s duke u bazuar në ndryshimin e temperaturës në tre rajone tropikale të Paqësorit krahasuar me vlerat normale. Një episod El Niño konsiderohej kur temperatura ishte 0.5 gradë Celsius mbi normalen, ndërsa La Niña kur ishte 0.5 gradë nën normalen, bazuar në mesataret 30-vjeçare. Megjithatë, ndërsa gazrat serrë që mbajnë nxehtësinë vazhdojnë ta ngrohin planetin, ajo që konsiderohet “normale” po ndryshon vazhdimisht. Për këtë arsye, duke nisur nga muaji i kaluar, NOAA ka krijuar një indeks të ri që krahason temperaturat me pjesën tjetër të tropikëve të Tokës. Së fundmi, diferenca mes metodës së vjetër dhe asaj të re ka arritur deri në gjysmë gradi Celsius dhe “kjo është e mjaftueshme për të pasur ndikim”, thotë Nat Johnson, meteorolog në Laboratorin e Dinamikës së Lëngjeve Gjeofizike të NOAA-s. Sipas tij, kjo ka gjasa të nënkuptojë pak më shumë episode La Niña dhe më pak El Niño krahasuar me sistemin e mëparshëm të matjes. / Euronews