COVID solli punën hibride, lufta me Iranin mund të sjellë javën katërditore të punës

2026-03-26 - 14:41

Teksa qeveritë në Azi po shkurtojnë javën e punës për të kursyer energji në kushtet e luftës me Iranin, punonjësit nuk kanë qenë kurrë më pranë një jave pune katërditore të përhershme, por kjo nuk do të vlejë për të gjithë. COVID-19 na solli punën hibride. Lufta me Iranin mund të na sjellë një fundjavë treditore. Kjo sepse, ndërsa Sri Lanka, Filipinet dhe Pakistani po kalojnë në një javë pune 4-ditore për shkak të konfliktit, ekspertët thonë se jemi më pranë se kurrë një jave pune më të shkurtër në mënyrë të përhershme. Gjithçka nisi në Azi, por tashmë qeveri të mëdha në mbarë botën po detyrojnë sërish punonjësit të qëndrojnë në shtëpi për të kursyer karburant dhe për të përballuar krizën energjetike, ndërsa lufta në Lindjen e Mesme kërcënon furnizimet jetike me naftë përmes Ngushticës së Hormuzit. Ajo që nisi si një masë emergjente në vendet në zhvillim po përhapet globalisht. Jemi ndodhur në një situatë të ngjashme më parë: herën e fundit që bota u detyrua të ndryshonte masivisht, gjatë pandemisë, ndryshimet që mendonim se ishin të përkohshme u bënë të përhershme. Puna hibride nuk u zhduk kur u rihapën zyrat. Përkundrazi, ajo riformësoi mënyrën se si punojmë. Tani, me qeveritë që po përdorin sërish të njëjtin instrument, ekspertët thonë se diçka e ngjashme mund të ndodhë edhe me javën katërditore. Por kjo do të ketë pasoja të mëdha për ata që nuk mund ta bëjnë punën nga shtëpia, si drejtuesit e automjeteve, kamerierët, pastruesit e dritareve, kujdestarët e kafshëve dhe të tjerë. A do të vijë një javë katërditore urgjente edhe në Perëndim? Megjithëse britanikët dhe australianët po nxiten të punojnë nga shtëpia, profesori Wladislaw Rivkin nga Trinity Business School tha se një fundjavë treditoe globale duket pak e mundshme, të paktën jo menjëherë. Kjo sepse një riorganizim i përhershëm i mënyrës se si strukturohet puna është shumë më kompleks sesa kalimi i menjëhershëm në punë nga shtëpia. “Nuk e shoh këtë si një model për SHBA-në dhe Mbretërinë e Bashkuar, të paktën në afatgjatë, sepse rritja aktuale e çmimeve të karburantit është e përkohshme,” thotë ai. Profesorja Roberta Aguzzoli nga Durham University thotë se nuk e përjashton mundësinë që Perëndimi të kalojë në javë më të shkurtra pune për të kursyer energji, por thekson se infrastruktura më e mirë e transportit mund ta zbusë këtë nevojë. Në këtë bazë, ajo thotë se një javë katërditore e përhershme ka më shumë gjasa të bëhet normë në vendet në zhvillim. Por ekziston një kusht i rëndësishëm: fakti që miliona punonjës do të provojnë se mund ta kryejnë punën në katër ditë mund të jetë pika e kthimit. Pse java katërditore në Azi mund të ndryshojë mënyrën si punon bota Nëse java katërditore në Azi do të ketë të njëjtin efekt afatgjatë si puna nga shtëpia gjatë pandemisë mbetet për t’u parë. Por pasi punonjësit të përjetojnë një javë më të shkurtër, edhe nëse është e detyruar, është e vështirë të kthehen pas. “Nuk ishte planifikimi që përhapi punën në distancë,” thotë William Self nga Mercer. “Ishte kriza që e imponoi eksperimentin, eksperimenti funksionoi dhe punonjësit nuk pranuan të humbnin atë që fituan.” Sipas tij, nëse punonjësit arrijnë të japin të njëjtin rezultat në katër ditë si në pesë, atëherë punëdhënësit do të duhet të justifikojnë ditën e pestë. Ai thekson se ajo që e bën këtë moment të veçantë është bashkimi i disa faktorëve: përfshirja e qeverive, adoptimi nga kompanitë e mëdha dhe ndryshimet që po sjell IA në produktivitet. Sipas të dhënave, java katërditore ka potencial të bëhet normë, pasi gjithnjë e më shumë organizata po testojnë këtë model. Megjithatë, ndryshimi nuk pritet të ndodhë menjëherë. Diskutimi është ende në fazë të hershme dhe kërkon vlerësim të ndikimeve afatgjata. Kush mbetet pas: pse java katërditore mund të rrisë pabarazinë E vërteta më e vështirë është se jo të gjithë do të përfitojnë. Për punonjësit e zyrave, tranzicioni është relativisht i lehtë. Por për ata në punë fizike ose me kontakt të drejtpërdrejtë me klientët, si shoferët, ndërtuesit, punonjësit e kujdesit shëndetësor dhe shitësit, realiteti është ndryshe. Ngjeshja e së njëjtës punë në më pak orë nuk do të thotë më shumë pushim, por më shumë lodhje dhe rrezik më të lartë për aksidente. Për ata me paga të ulëta, kjo mund të nënkuptojë edhe ulje të të ardhurave. Në fund, sipas ekspertëve, java katërditore mund të ndihmojë në disa aspekte, por rrezikon të thellojë ndarjet midis punonjësve të kualifikuar dhe atyre me aftësi më të ulëta, duke krijuar më shumë pabarazi në tregun e punës. / Fortune