Bizneset europiane paralajmërojnë Brukselin: Shkëputja nga teknologjia amerikane rrezikon fitimet

2026-03-13 - 13:44

Kompanitë argumentojnë se përpjekja për “sovranitet teknologjik” mund të dëmtojë fitimet dhe të rrezikojnë konkurrueshmërinë e kontinentit. Bizneset europiane paralajmërojnë se shtytja në rritje për “sovranitet teknologjik” mund të godasë fitimet dhe të dëmtojë konkurrueshmërinë e kontinentit, ndërsa Brukseli përpiqet të ulë varësinë nga gjigantët amerikanë të teknologjisë. Kompanitë nga sektorë të ndryshëm, nga bankat te industria prodhuese, thonë se varësia e tyre nga teknologjia amerikane, nga softuerët e zyrës te infrastruktura cloud dhe shërbimet e rrezik artificiale, nuk mund të zëvendësohet shpejt pa pasoja serioze. “Në Europë sot nuk jemi në pozicion të zëvendësojmë të gjitha zgjidhjet tona IT me alternativa europiane,” tha Ilse Henne, CEO e Thyssenkrupp Material Services, duke shtuar se nevojiten investime të mëdha dhe mbështetje politike për një tranzicion të tillë. Drejtues të kompanive si ASML, Ericsson dhe Capgemini kanë paralajmëruar muajt e fundit kundër reagimeve proteksioniste që mund të rrisin kostot dhe të ngadalësojnë investimet. Debati është intensifikuar ndërsa Europa shton përpjekjet për sovranitet dixhital, pjesërisht nga frika se politika e jashtme e presidentit amerikan Donald Trump mund të çojë në një “ndarje teknologjike”. Komisioni Europian pritet të prezantojë muajin e ardhshëm një paketë për “sovranitet teknologjik”, që synon zgjerimin e cloud-eve sovrane dhe forcimin e pavarësisë në softuer. Megjithatë, disa kompani argumentojnë se politikanët nënvlerësojnë kompleksitetin dhe kostot e ndryshimit të sistemeve, veçanërisht kur industria europiane përballet tashmë me konkurrencën kineze, çmime të larta energjie dhe pasiguri tregtare. Commerzbank theksoi se gama, cilësia dhe maturia teknologjike e shërbimeve të ofruara nga Microsoft dhe Google janë ende të kufizuara në tregun europian. Për këtë arsye, përfitimet nga përdorimi i tyre aktualisht tejkalojnë rreziqet. Shumë kompani europiane kanë ndërtuar sistemet e tyre dixhitale mbi platforma amerikane. Kalimi në alternativa të tjera do të kërkonte trajnime të reja për punonjësit, rishkrim të softuerëve, rinegocim kontratash dhe ndërprerje operacionale. Francesca Musiani nga Qendra Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore theksoi se për kompanitë private është më e vështirë të justifikohet sovraniteti nëse alternativat janë më të shtrenjta ose më pak efikase, pasi çdo ngadalësim mund të çojë në humbje tregu. Edhe Deutsche Bank paralajmëroi se sektori financiar po bëhet gjithnjë e më i varur nga një numër i vogël ofruesish globalë cloud dhe qendrash të dhënash, shumë prej tyre në SHBA, duke rritur rrezikun sistemik. Në Europë po diskutohet gjithashtu një skenar i mundshëm “kill switch”, ku qeveria amerikane mund të detyrojë kompanitë teknologjike të ndërpresin shërbimet për klientët europianë përmes sanksioneve ose kontrolleve të eksportit. Edhe pse konsiderohet pak i mundshëm, ky skenar po diskutohet gjithnjë e më shpesh në bordet e kompanive dhe në qeveri. Kompanitë amerikane të teknologjisë kanë shtuar përpjekjet për të siguruar klientët europianë se shërbimet e tyre do të mbeten të besueshme, duke ofruar edhe zgjidhje cloud “sovrane” në partneritet me kompani europiane. Megjithatë, disa zyrtarë në Berlin argumentojnë se Europa duhet të fokusohet më shumë në përdorimin e modeleve më të mira të inteligjencës artificiale globale, në vend që të përpiqet të ndërtojë nga e para infrastrukturë konkurruese me Silicon Valley. Sipas tyre, ekziston një kompromis midis sovranitetit dhe konkurrueshmërisë: nëse Europa nuk përdor teknologjitë më të avancuara në vitet e ardhshme, rrezikon të mbetet pas SHBA-së dhe Kinës. Kritikët paralajmërojnë gjithashtu se shtytja për sovranitet mund të kthehet në proteksionizëm. “Nuk duhet të ngatërrojmë sovranitetin dixhital me izolimin dixhital,” tha Alexandre Roure nga Computer & Communications Industry Association. “Izolimi i Europës do ta shkëpuste atë nga inovacioni global.” Ekspertët shtojnë se Europa duhet të shmangë përpjekjen për të kopjuar gjigantët e Silicon Valley dhe të fokusohet në ndërtimin e ekosistemeve të reja teknologjike dhe politikave industriale që nxisin inovacionin. / FT